Hkra Lang (numhkring) Hkring Mat Ai Hte Seng Nna Chye Da Ging Ai Lam Ni

Nu num ni yawng ngwi pyaw hkamja let ningja rawng ai kanu ni rai nga u ga….

Hkra lang (numhkring) hkring mat ai ngu ai gaw, num ni yawng a prat hta byin chye ai lam re.

Numhkring n sa mat ai shata 12 jan ai aten ladaw hpe tsun ai re. Ndai aten hta, shata shagu sa ai numhkring hkring mat nna, hkum ting n chyi n mu nga kahtet ai, myit hta mung n ngwi n pyaw, nga yak ai zawn hkam sha ai lam ni byin ai.

Num ni malawng gaw asak 45 hte 55 ning lapran hta byin chye ai hpe mu lu ai. Law malawng gaw bat 2-3 kaw nna shata hku, nkau mi gaw 4 -7 ning (shnr) 14 ning daram na hkra hkam sha chye ai. Ndai aten ladaw ni gaw, tinang a nga-sa ai sat lawat hte hkayawm lu ai lam hta sha n-ga, amyu hta hkan nna n bung ai hpe mung mu lu ai.

Numhkring htum mat ai gaw, asak kaba wa ai a majaw hkumhkrang kata na shinggyim dat (hormone) ni yawm wa ai majaw byin ai lam re. Raitim, hpa majaw byin ai hpe gaw asan sha n chye lu shi ai re.

Numhkring htum mat ai gaw, hkum kata na hkritung pu-jat (ovaries) hta num dat (oestrogen hormone) yawm mat wa ai majaw shata shagu di ni n-yu mat ai re.

Dai hkritung pu-jat hpe mawng ana (cancer) tsi tsi hkam la ai ni, dat wan kabram (radiation) hte tsi lajang hkam la ai ni hte, ma hkritung kan shaw kau ai ni hta grau hkam sha chye ai re.

Hkra lang hkring mat ai ten hkam sha, byin chye ai lam ni

1) Myitpu, myit tsang ai.

2) Myit hta n chyi n mu hkam sha ai.

3) Hkum hkrang na hpyi ni hkraw ai.

4) Asak kaba byinsi ni tu wa ai.

5) Yup na yak ai, n lu yup ai.

6) Num- la kanawn yang machyi ai, n kam ai.

7) Madu hkum madu manu n dan ai zawn nga hkam sha ai.

Grai ba loi ai, n-gun yawm ai.

9) Lamyi laman ni machyi ai.

10) Baw sin ai.

11) Shana ten salat grai pru ai.

12) Bawnu hta matsing lu ai lam yawm wa ai /malap ja ai.

13) Hkum hta kahtet ai hpe hkam sha ai.

14) Num hkrang hkraw ai.

15) Num hkrang kaya ai.

Tsi lajang ai Lam

Lahta na lam ni hpe shani shagu hkam sha ai wa rai yang, tsi lajang hkam la ai gaw grau mai kaja nga ai. Kung kyang ai Sarawun ni hpe madun nna, tsi lajang lam hpaji jaw ai hpe hkam la ra nga ai. Tsi lajang ai lam amyu myu nga ai.

1) Shingyim dat (hormone) tsi sha nna tsi la ai.

2) Num hkrang n hkraw na matu tsi chya ya ai.

3) Matsing nyan kaja wa na matu tsi tsi hkam la ai.

4) Hkum hkrang a matu hkamja ai lusha, htap htuk ai lusha hpe sha ai.

5) Hkum hkrang shamu shamawt lam hpe, aten man man galaw ai.

6) Hkum hkrang dat (Vitamin) B6, B12, C, D, E, K ni hpe sha ya ai.

7) Magnesium tsi sha ai.

Nra a matu Calcium hpe sha ya ai.

9) Nga sau (Omega 3) hpe sha ya ai.

10) Shan hpyi a matu Collagen hpe sha ya ai.

11) Tsi lajang ai hte seng nna bawngban ai, tsi lajang lam hpe man man hkam la ai.

Hkra lang hkring ai ana hpe koi kau lu na i?

Hkra lang hkring mat ai majaw byin wa ai ana hpe kadai mung koi kau n lu ai raitim, hkam sha ai lam law law hpe gaw lawu na matsun ai hpe galaw let shayawm ya lu nga ai.

Ga shadawn;

1) Hkamja ai lu sha hpe sha ya ai.

2) Hkrum hkrang shamu shamawt hpe aten man man galaw ai.

3) Yup hkru hkru yup ai (hkying hkum .

4) Hkum hkrang na nra ni hkamja hkra galaw ai.

5) Sai lam shadang (BP) kaja hkra nga ai.

Hkra lang hkring ai ni a matu, htap htuk dik ai lusha ni gaw:

1) Namsi namsaw hte namlaw namlap ni

2) Yi, sun kaw na pru ai lusha ni

3) Kaja ai shan zin ni

4) Nga chyu kaw na shapraw da ai lusha ni

5) Nga sau (Omega 3)

6) Lasi shapre hte galaw ai lusha ni

Koi gam ra ai lusha ni

1) Tsa chyaru

2) Coffee

3) Jum law ai lusha

4) Jap ai lusha ni

Kaning re ai ana ni matut byin chye a ta?

1) Salum, sai lam hte seng ai ana ni, Oestrogen yawm mat ai majaw salum ana grau byin loi ai.

2) Nra tsam ai, wawp ai majaw kataw/galau yang nra daw loi ai.

3) Jit sa ai lam n lu hkang ai.

4) Num la kanawn ai lam hta manghkang byin chye ai.

5) Hkum nam-nak law wa ai, hpum wa ai.