Myu shayi ngu tsun dat ai hte, myit kaji chye ai, hkum gawng atsam gawngkya ai, dawdan lam na ung-ang ai, woi awn ningbaw lam hte n seng ai ngu masha law malawng gaw daini na prat du hkra hkap la da nga ma ai. Ndai zawn hkam la da ai lam hta hkan nna yakhkak ai, n-gun marai hpe jai lang ra ai hpyendap hte seng ai lam ni gaw, myu shayi ni hte gara hku mung n seng ai ngu hkap la da ai lam gaw daini na aten du hkra rai nga ai hpe, hpyendap hta myu shayi ni a shang lawm ai tsalam shadang hpe yu yang mu lu nga ai. Ndai myitsawn lam ni gaw shut nga ai ngu ai hpe, mungkan hpe sakse madun dat ai Norway mungdan na myu shayi hpyen du daju Kristin Lund ai lam hpe ginchyum nna tang madun mat wa na re.
Num/la ntsa mahta ai ningmu (gender) rap-ra lam hte simsa lam hpe ahkyak tawn ai, mungkan hta pyaw dik htum ai mungdan langai ngu masat da hkrum ai Norway mungdan hta, Kristin Lund gaw 1958 ning hta shangai chyinghkai wa sai. Shi gaw Norway mungdan a hpyendap hta shawng nnan ngu na myu shayi hpyen du langai hku nna lit shatsam hkrum ai wa rai nga ai. Dai lit gaw, shi a laklai ai ningbaw ningla atsam hte kungkyang lam ni hpe hkungga let masat masa galaw ai lam rai nga ai. Dai hta n-ga, shi gaw simsa lam hpe myit lawm ai wa re ai hte maren, mungkan rapdaw hpung a hpyen masa hte seng ai masing hku nna, mungkan hta n simsa dik mungdan ni rai nga ai ‘Lebanon’ hte ‘Balkans’ mungdan ni hta hpyen hte seng ai magam lit ni hpe gunhpai lai wa sai. Dai zawn magam gun nga ai ten ni hta, n hkrum n ra lam ni hpe hparan ai hte, kasa kamang tai tsun shaga ai lam hta kungkyang ai wa ngu nna masat masa hkrum ai wa mung rai nga ai. 2014 ning hta mung, shi hpe mungkan rapdaw hpung a simsa lam gawn hkang hpyen hpung-Cyprus (The United Nations Peacekeeping Force in Cyprus) a ningbaw hku nna lit shatsam hkrum sai. Dai majaw, shi a galaw lu ai atsam ningja hpe Cyprus mungdan ginra ni du hkra lahkam let galaw sa wa lu sai.
Shi a mai kaja lam hpe madung dat nna galaw sa wa ai lam ni gaw, myu shayi, simsa lam hte shimlum lam magam bungli hpe grau rawt jat wa shangun ai majaw 2014 kaw nna 2016 ning du hkra, mungkan rapdaw hpung a gasat gala jahkring lam yu-reng hpung (United Nations Truce Supervision Organization) a ningbaw hku nna magam gun lai wa sai. Dai lit gaw, madung hku nna Israel mungdan hte shi a htingbu Arab mungdan ni a lapran na gasat gala jahkring myit hkrum ga sadi lawnglam ni hpe yu maram na matu rai nga ai. Shi a woi awn yu-reng ai npu hta, mungdan 46 kaw na yu maram ai ni masha marai 400 jan hte rau, hkra machyi na loi dik ai ginra ni hta hkrumzup bawngban jahkrup lam ni byin wa hkra galaw lu nna, simsa lam hpe grau masan sa wa hkra galaw lu mat wa sai lam hpe sumtang laika pa ni hta mu lu nga ai. Dai majaw, myu shayi ni gaw simsa lam hte hpyen masa hte seng ai dawdan lam ni hta ahkyak ai lam hpe mungkan kaw nna masat masa galaw/mu mada wa hkra atsam dat galaw lu ai myu shayi langai rai nga ai.
Shi gaw Norway mungdan a hpyendap hte mungkan simsa lam gawn hkang ai magam bungli ni hta laklai ai hku shanglawm karum wa sai majaw, hpyen lam hta arawng sadang hte seng ai shagrau kumhpa kaba lahkawng hpe mung lu da ai wa re. Norway mungdan a hpyendap hta shawng nnan myu shayi hpyen du daju hku nna Norway mungdan a tsaw dik htum ai shagrau sha-a kumhpa rai nga ai ‘Commander of the Royal Norwegian Order of Saint Olav’ hpe shagrau hkrum sai. Shi gaw mungdan shara shagu na majan ginra ni de sa du nna, mungkan rapdaw hpung a ‘simsa lam gawn hkang hpyen hpung’ a ningbaw hku nna magam gun lai wa sai. Ndai zawn kaba la ai magam lit ni hpe hkrak rai nna woi awn galaw lu ai hpe masat masa galaw ai hku nna, Norway mungdan a hpyen hte seng ai shagrau kumhpa ‘Laurel Branch with Defense Service Medal’ hpe mung kahtap nna hkap la lu sai rai nga ai. Dai majaw, shi a hpyen hte seng ai magam lit hpe gunhpai nga ai aten hta laklai ai shagrau kumhpa ni hte shagrau hkrum ai gaw, myu shayi ni a hpyen hte seng nna woi awn lu ai, galaw lu ai atsam ni hpe myi hte chyaw mu lu ai lam rai nga ai.
Shi gaw hpyen magam gun nga ai aten ladaw ni hta, panglai hpung-gaw majan(Gulf war) hte Afghanistan majan zawn re ai mungkan hte seng ai majan poi kaba ni hta mung, magrau grang ai hte atsam marai dat nna shang lawm galaw mat wa ai labau shang masha langai mung rai nga ai. Shi a shang lawm galaw sa wa ai lam ni gaw, mungdan shara shagu hte seng ai simsa lam hpe gawn hkang ai hte, mungkan ting hte seng ai shimlum lam a matu grai akyu jaw nga ai gaw, shi a awng dang lam, masat masa hkrum ai lam ni hku nna sakse madun nga ai. Shi gaw, Norway mungdan a hpyendap kata hta gender hte seng ai rap-ra lam a matu kasi madun lu ai myu shayi re ai zawn, mungkan madang hta mung hpyendap hte seng ai shara ni hta myu shayi ni grau shara lu wa na matu kasi madun ai myu shayi langai hku nna mying gumhkawng nga sai. Grau nna Ukraine mungdan a mung masa galai shai wa ai magam bungli ni hta, myu shayi ni pyada dap hta magam gun ni hku nna bungli/shara lu wa ai gaw, shi a atsam dat galaw sa wa ai lam ni hpe mu la ai hpang ndai zawn shara jaw wa ai re lam hpe, sawk sagawn laika nkau mi hta ka da ai hpe mu lu nga ai.
Ginchyum dat ai hku nna, Du daju Kristin Lund gaw, myu shadang ni chyu ka-up da ai shara rai nga ai, mungkan rapdaw hpung a simsa lam gawn hkang ai magam bungli ni hta shawng nnan woi awn lu ai myu shayi langai hku nna labau shang sai rai nga ai. Ya ten, shi gaw hpyendap kaw nna hkringsa nhtawm Norway mungdan a hpyen hte seng ai dakkasu (Norwegian Defense University) hta ninghpum salang hku nna magam gun nga ai. Shi a atsam marai dat galaw sa wa ai lam ni gaw shi a mungdan a matu sha n-ga, mungkan simsa lam hta mung akyu jaw mat wa sai hpe anhte mu chye lu saga ai. Dai majaw, myu shayi ni hpe hpyendap hte seng ai shara/lit hte n seng ai nga nna myitsawn ai lam gaw shut nga ai hpe, Du daju Kristin Lund galaw sa mat wa ai lam ni gaw sakse tai nga sai. Mungkan masha jahpan a ka-ang hkup daram rai nga ai myu shayi ni a galaw lu ai atsam hpe mungdan shagu, shinggyim masha shagu masat masa galaw ya na, hkungga ya na matu ra nga ai hpe ndai sumhpa laika hku nna tang madun dat ga ai.
La Min Setaman kawn kahkyin nna ga gale da ai.
La-kap, mahta ai laika ni-
Deployment of Female Personnel Boosts Effectiveness, Says Secretary-General, as Security Council Holds Open Debate on Women in Peacekeeping | UN Press. (2019, April 11). https://press.un.org/en/2019/sc13773.doc.htm
Force Commander. (2015, November 13). UNFICYP. https://unficyp.unmissions.org/force-commander#:~:text=Major%20General%20Kristin%20Lund%20of,moon%20on%2012%20May%202014.
Kristin Lund (general). (2023, August 7). Wikipedia. https://en.wikipedia.org/wiki/Kristin_Lund_(general)
Major General Kristin Lund of Norway – Head of Mission and Chief of Staff of the United Nations Truce Supervision Organization (UNTSO) | United Nations Secretary-General. (2017, October 6). https://www.un.org/sg/en/content/sg/personnel-appointments/2017-10-06/major-general-kristin-lund-of-norway-head-of-mission-and-chief-of-staff-of-the-united-nations-truce-supervision-organization-%28untso%29
Major General Kristin Lund: Peacekeeping – GIWPS. (2020, November 23). GIWPS. https://giwps.georgetown.edu/seekingpeace/ep-5-peacekeeping-w-major-general-kristin-lund/