Myu shayi ahkaw ahkang hte seng ai lam hta, Arab mungkan hpe n kaja ai mying hku nna masha yawng gaw grau chye nga ma ai. Myu shayi ni mawdaw gawt na, gawdin ginsup na ahkaw ahkang a matu ninghkap n-gun madun ai lam ni gaw, Myanmar mungdan hta nga ai yu-maya masha langai a matu pyi mau hpa rai chye nga ai.
Arab mungdan ni hta na langai rai nga ai ‘Yemen’ mungdan hta, lai wa sai aten hta ‘Sheba’ hkawhkam jan zawn re ai arawng sadang kaba ai myu shayi ningbaw ningla ni nga lai wa sai re, nga nna tsun dangrang mayu ai ni mung nga yang nga na re. Raitim, shajan chyalai re ai makam masham lam, ladu shalai re ai mung masa lam ni hte hpring chyat nga ai daini na Yemen mungdan hta, myu shayi ningbaw ningla ni paw pru wa na matu masa kaja n nga nga ai hpe ntsa lam hku nna tsun mai nga ai.
Ndai lam ni hpe ninghkap tawt-lai nna, n kaja ai hkrang masa hpe simsa ai ladat hte galai shai la na matu ‘Tawakkol Karman’ ngu ai myu shayi hpe Yemen mungdan gaw tsaban ningnan a Sheba hkawhkam jan ngu shangai dat ya sai. Shi hpe gaw 1979 ning hta, Yemen mungdan a nambat masum kaba dik mare kaba rai nga ai ‘Taiz’ mare hta shangai wa nna, shi gaw mung masa hpaji hte seng ai Master janmau hpe ‘Sana’a Dakkasu’ kaw na lu la sai. Shi gaw, tara rap-ra lam a matu tsap mayu ai nden marai hpe tara kasa rai nga ai Kawa kaw na hte, tsawra chye ai myit hpe gaw Kanu kaw na sali wunli lu da ai re nga nna tsun ma ai.
Arab mungdan ni hta shi hpe gaw, shinggyim ahkaw ahkang hte seng ai lam ni hta shamu shamawt ai mung masa galaw ai wa, shiga ka sara wa ngu nna masha law law wa chye nga ma ai. Gyit hkang da ai lam n nga ai Myu shayi shiga ka sara uhpung (Women Journalists Without Chains) hpe 2008 ning daram hta gaw de hpang nna, shiga ka sara ni a ahkaw ahkang hte myiman n lata ai mara dan jaw na lam ni hpe mu jut/lam amyu myu hku nna tang madun mat wa sai.
Arab mungdan ni a ‘ginhtawng rawt malan shamu shamawt lam’ gaw Yemen mungdan de du wa ai shaloi, shi gaw Yemen mung shawa a shamu shamawt lam hpe woi awn na lam pru wa sai. Yemen mung shawa ni mung, shi lama n lawm ai rai yang shamu shamawt magam bungli gaw hkumtsup ai lam nga na n re, nga nna tsun ma ai. Kasha masum a kanu re ai ‘Tawakkol Karman’ gaw nta kata ma ni hpe yu gawn nga na malai, Yemen a tara rap-ra lam a matu shamu shamawt ai n-gun madun dabang ni hta sha nga ai. Asuya ahkang aya lu ai ni kawn shi hpe a kajawng sha rim kau nna, n-gun madun ai lam hta matut nna n shang lawm na matu ga sadi hkam ta-masat htu yang bai dat ya na lam jahkrup ai raitim, shi gaw dai hpe n hkap la ai sha htawng kaw matut rawng wa sai. Ndai lam ni a majaw, mung shawa ni gaw shi hpe rawt malan lam a Kanu ngu nna mying shingteng jaw masai.
Mung masa jasu sharawt/shamu shamawt ai myu shayi ni hta e, laklai ai atsam ni rawng chye nga ai. Grai n hkru ai, zingri ai lam ni hpe n hkrit chye ai jasu sharawt/shamu shamawt ai myu shayi ni hpe masha ni mu ai shaloi, hkrit kajawng mat chye nga ma ai. Ndai gaw, myu shayi langai hku nna n tara ai lam hpe n hkrit n kang tsun shaga lu na matu atsam kaba langai re ngu, shi hku nna hkam la da ai.
2011 ning hta Yemen rawt malan lam hte seng nna UN amu madu rung dung ai shara New York mare kaba du hkra lu galaw mat sai rai nna, asak 32 ning hta simsa lam hte seng ai Noble shagrau kumhpa shagrau hkrum ai asak kaji dik htum ai wa tai wa sai. Simsa lam hpe ra sharawng ai wa re majaw, shuk shanut la ai n hkrum n ra lam ni kaw na manu jahpu yawm ai hte lawt lu na matu tang du dik ai ladat gaw, mazut mahkat n re ai ladat sha nga ai, nga nna shi kawn tsun ai.
Yemen rawt malan mabyin ngut ai hpang, shi gaw Mungdan madang bawngban jahkrup poi a matu tauhkrau hkyen lajang hpung a malawm langai rai nna, bawngban jahkrup komiti hta mung shang lawm wa sai. Raitim, simsa lam hkrunlam ngu ai gaw galoi mung masan sa/loi ai gaw n rai nga ai. Mung shawa n-gun madun poi hta galoi mung shang lawm wa ai laknak hpai uhpung ‘Houthi Militia’ ni gaw, ningmu galai mat nna Asuya maga na uhpung ni hte rau mare magam hpe zing ai shaloi, simsa lam mahkrun mung mazut mahkat ai lam de man yawng mat wa nna, mungkan hta shinggyim nauna karum matum ra kadawn dik htum mungdan de gale mat sai. ‘Tawakkol Karman’ hku nna, rawt malan mabyin shagu hta bai ginhtang rawt malan ai lam nga chye ai majaw, ndai gaw rawt lmalan lam hta na mabyin langai mi re ai lam hpe, shi tsun ai.
Ya ten hta, ma masum a kanu rai nna Noble shagrau kumhpa lu da ai wa mung rai nga ai ‘Tawakkol Karman’ gaw, shinggyim ahkaw ahkang hte seng ai magam bungli ni hpe matut nna shachyen shaja nga ai hte, n bung hkat ai htunghking masa ni hte rau jawm ngapra lam hpe galoi mung tsun shadut, galaw nga ai rai nga ai. Shi kashu kasha ni a shawng lam hte seng nna, mung masha langai a magam lit ngu ai hpe chye na matu hte tengman ai lam hta tsap na matu galoi mung lam madun sharin shaga nga ai rai nna, shi zawn byin wa na matu gaw shanhte ma ni a dawdan lam she grau ahkyak ai nga nna tsun ai.
✍✍Mahta ai laika ni-
https://rfkhumanrights.org/tawakkol-karman
https://www.tawakkolkarman.net/texts/speeches/3729-speech-by-mrs-karman-on-11th-anniversary-of-february-revolution
https://undispatch.com/nobel-prize-speec/
https://courier.unesco.org/en/articles/tawakkol-karman-non-violence-common-denominator-all-my-actions
https://tawakkolkarman.net/enabout
